Hạ tầng đổi thay, sinh kế người dân được cải thiện
Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, hệ thống hạ tầng kinh tế – xã hội trên địa bàn Nghệ An được đầu tư theo hướng đồng bộ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu dân sinh. Nhiều tuyến giao thông liên xã, liên thôn được nâng cấp, mở rộng; điện, nước sinh hoạt được cải thiện; các trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được đầu tư, từng bước hoàn thiện bộ mặt nông thôn.
Hạ tầng được cải thiện đã tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất hàng hóa, nâng cao khả năng kết nối với thị trường và thu hút doanh nghiệp về đầu tư. Người dân có điều kiện thuận lợi hơn để tiếp cận dịch vụ công, tiếp cận thông tin và nâng cao chất lượng cuộc sống. Cùng với đó, các địa phương chú trọng xây dựng và nhân rộng mô hình tạo sinh kế cho người dân. Hoạt động chuyển giao kỹ thuật, đào tạo nghề, hỗ trợ phát triển sản xuất được triển khai phù hợp với điều kiện từng vùng. Nhờ đó, nhiều mô hình kinh tế hộ, kinh tế hợp tác phát huy hiệu quả, giúp người dân tăng thu nhập và dần hình thành tư duy sản xuất hàng hóa.
Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tiếp tục là điểm nhấn nổi bật của kinh tế nông thôn Nghệ An. Các chủ thể được hỗ trợ chuẩn hóa quy trình sản xuất, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, mã truy xuất nguồn gốc, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại để nâng hạng sao sản phẩm. Một số làng nghề truyền thống được khôi phục và phát triển, đóng góp quan trọng trong việc tạo việc làm, tăng thu nhập và bảo tồn giá trị văn hóa địa phương.
Tinh thần đồng thuận của người dân được phát huy mạnh mẽ. Nhiều hộ dân tự nguyện hiến đất, đóng góp kinh phí, ngày công lao động để xây dựng các công trình công ích. Hệ thống chính trị cơ sở và các tổ chức chính trị – xã hội tham gia tích cực, góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch và hiệu quả của chương trình.
Chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn hiện đại
Bên cạnh phát triển hạ tầng và sản xuất, Nghệ An đặc biệt chú trọng thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới.
Trong nông nghiệp, nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao đã được triển khai rộng rãi, từ nhà màng, tưới tự động, cảm biến giám sát môi trường đến hệ thống quản lý trang trại bằng camera và phần mềm điều khiển. Việc áp dụng công nghệ giúp tiết kiệm chi phí, giảm công lao động, tăng năng suất và kiểm soát chất lượng sản phẩm tốt hơn.
Ở cấp xã, chuyển đổi số mang lại thay đổi lớn trong quản lý hành chính. Dịch vụ công trực tuyến được duy trì hiệu quả; chữ ký số, phần mềm chuyên ngành và cơ sở dữ liệu điện tử được ứng dụng đồng bộ. Nhờ đó, quy trình giải quyết thủ tục hành chính được rút ngắn, giảm chi phí xã hội, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Tỉnh triển khai các “tổ công nghệ số cộng đồng”, hỗ trợ người dân — nhất là nông dân và phụ nữ nông thôn — tiếp cận kỹ năng số cơ bản. Việc phổ cập kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, truy cập internet, tham gia thương mại điện tử giúp người dân chủ động hơn trong kết nối thị trường. Nhiều sản phẩm OCOP đã được quảng bá, tiêu thụ qua sàn thương mại điện tử, qua hệ thống phân phối hiện đại, góp phần nâng cao giá trị thương mại. Chuyển đổi số không chỉ hiện diện trong sản xuất và quản lý, mà còn lan tỏa trong giáo dục, y tế, thông tin – truyền thông, tạo nền tảng thúc đẩy nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, văn minh.
Những khó khăn và yêu cầu các giải pháp đồng bộ
Bên cạnh kết quả đạt được, Nghệ An vẫn đối mặt không ít thách thức. Nhiều xã còn thiếu nhân lực chuyên môn, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các chương trình, dự án. Một số cơ chế, chính sách cũng cần được điều chỉnh kịp thời để phù hợp với điều kiện thực tiễn, tránh làm gián đoạn quá trình thực hiện.
Chất lượng các tiêu chí nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu ngày càng đòi hỏi cao, nhất là về quy hoạch, quản lý môi trường, cảnh quan và dịch vụ nông thôn. Sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún, thiếu liên kết chuỗi vẫn là điểm nghẽn lớn cần giải pháp căn cơ. Cùng với đó, vấn đề ô nhiễm môi trường tại một số khu vực chăn nuôi, làng nghề cần được xử lý triệt để; yêu cầu về cảnh quan nông thôn sáng – xanh – sạch – đẹp phải được duy trì thường xuyên để đáp ứng tiêu chí mới.
Trong thời gian tới, Nghệ An định hướng tập trung hoàn thiện cơ chế hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP, nâng cao năng lực hợp tác xã và doanh nghiệp nông thôn; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất; phát triển kinh tế số nông thôn; tăng cường liên kết vùng; nhân rộng mô hình sinh kế hiệu quả. Người dân tiếp tục được xác định là chủ thể của chương trình. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng, khơi dậy tinh thần tự lực, tự quản; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị – xã hội sẽ là cơ sở quan trọng bảo đảm chương trình nông thôn mới được triển khai bền vững và thực chất.
Với những kết quả đã ghi nhận cùng các giải pháp đang được triển khai, Nghệ An đang tạo nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới của Chương trình xây dựng nông thôn mới. Mục tiêu mà tỉnh hướng tới là một nông thôn hiện đại, thông minh, hài hòa giữa phát triển kinh tế với gìn giữ bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường - nơi người dân được thụ hưởng những giá trị thiết thực từ sự đổi thay tích cực trên quê hương xứ Nghệ.
