Kết quả thực hiện Chương trình giảm nghèo giai đoạn 2021-2025
Thực hiện đồng bộ, kịp thời các nội dung của Chương trình
Việc thực hiện Chương trình đã được UBND tỉnh và các cấp, các ngành quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện một cách đồng bộ, có hiệu quả, đặc biệt chủ động triển khai, đảm bảo việc thực hiện Chương trình liên tục, không gián đoạn khi thực hiện sắp xếp các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp từ ngày 01/7/2025.
Việc huy động, phân bổ, giải ngân nguồn vốn đã được các cấp, các ngành lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, nhờ vậy việc phân bổ vốn cơ bản kịp thời đảm bảo theo nguồn vốn được trung ương phân bổ, việc giải ngân vốn đã được đẩy mạnh góp phần sử dụng có hiệu quả nguồn vốn. Việc bố trí vốn đối ứng từ ngân sách tỉnh cho Chương trình, huy động các nguồn lực khác cho công tác giảm nghèo đã được tỉnh quan tâm, chỉ đạo thực hiện bằng nhiều hình thức, giải pháp.
Các dự án, tiểu dự án của Chương trình đã được triển khai thực hiện đồng bộ, kịp thời: hỗ trợ đầu tư, triển khai hơn 43 công trình mới, 33 công trình lĩnh vực giao thông, 03 công trình lĩnh vực thuỷ lợi, 6 công trình lĩnh vực giáo dục, 01 công trình lĩnh vực văn hoá; 177 mô hình đa dạng hóa sinh kế, 90 dự án phát triển sản xuất nông nghiệp; đẩy mạnh đào tạo nghề và kết nối việc làm, triển khai sàn giao dịch lao động, 9.790 trẻ em dưới 5 tuổi được bổ sung vi chất dinh dưỡng, hơn 90.000 người được tư vấn hỗ trợ đào tạo nghề. Có 6.157 hộ được hỗ trợ nhà ở; 100% cán bộ làm công tác giảm nghèo các cấp được tập huấn kiến thức nâng cao năng lực thực hiện Chương trình giảm nghèo. Việc triển khai đồng bộ các dự án, tiểu dự án đã tạo chuyển biến rõ nét về điều kiện sống, tiếp cận dịch vụ và sinh kế của người dân, nhất là tại các địa bàn đặc biệt khó khăn.
Đạt và vượt các mục tiêu đề ra
Các mục tiêu của Chương trình nhìn chung đạt và vượt mục tiêu kế hoạch đề ra. Giai đoạn 2021 - 2024, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm từ 7,8% năm 2021 xuống còn 4,16% năm 2024; tỷ lệ hộ cận nghèo giảm từ 6,59% năm 2021 xuống còn 5,42% năm 2024. Tốc độ giảm nghèo bình quân 1,21%/năm cao hơn mức giảm bình quân của cả nước (0,18%), miền núi giảm 6,89% (bình quân giảm 2,29%/năm). Ước đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh còn 3,13%, miền núi còn 8,66%, tương ứng mức giảm 4,64% và 8,58% so với đầu kỳ, bình quân hằng năm tỷ lệ hộ nghèo giảm 1,16%, trong đó vùng miền núi bình quân hằng năm giảm 2,15%, đạt mục tiêu đề ra. Một số địa phương đạt và vượt mục tiêu giảm nghèo chung của Chương trình và có tốc độ giảm nghèo cao hơn mức bình quân của cả tỉnh.
Việc thực hiện Chương trình góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng đời sống người dân, tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực khó khăn. Hộ nghèo từng bước được cải thiện về điều kiện sống, tiếp cận tốt hơn các chính sách, nguồn lực hỗ trợ của nhà nước cho phát triển kinh tế, tạo việc làm và tăng thu nhập, đáp ứng một số nhu cầu xã hội thiết yếu (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin…).
Thực hiện có hiệu quả các chính sách giảm nghèo thường xuyên và tín dụng chính sách xã hội hỗ trợ giảm nghèo
Trong thời gian qua, các chính sách giảm nghèo thường xuyên và tín dụng chính sách xã hội hỗ trợ giảm nghèo đã được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đã có tác động tích cực, rõ nét đối với công tác giảm nghèo, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, an sinh xã hội cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và các đối tượng chính sách khác. Trong giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh có 2.180.831 lượt người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, dân tộc thiểu số, người sinh sống ở vùng đặc biệt khó khăn được cấp thẻ Bảo hiểm y tế; có 177.818 lượt học sinh được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về giáo dục với số tiền: 182.414,76 triệu đồng; có 210.917 lượt hộ nghèo, 57.082 lượt hộ bảo trợ xã hội được hỗ trợ tiền điện, kinh phí thực hiện: 178.695 triệu đồng; hơn 1.000 đối tượng là người nghèo, người thuộc diện chính sách và những người yếu thế trong xã hội đã được tư vấn, trợ giúp pháp lý với kinh phí thực hiện hơn 3.000 triệu đồng; có 57.704 lượt người nghèo, người cận nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn được hỗ trợ khám, chữa bệnh.
Những rào cản cần sớm khắc phục
Tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn Chương trình cả giai đoạn và hằng năm còn chậm. Việc xác định nhu cầu, lập kế hoạch, phân bổ vốn chưa sát với thực tế, còn dàn trải, manh mún. Việc phân bổ và giải ngân nguồn vốn sự nghiệp năm 2025 còn chậm. Việc huy động, lồng ghép các nguồn lực để thực hiện các dự án, tiểu dự án chưa thực hiện được nhiều, chưa có sự điều phối chung cũng như lồng ghép các dự án cùng triển khai trên địa bàn để tập trung nguồn lực thực hiện giảm nghèo.
Việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng cơ bản còn gặp khó khăn trong quá trình chuyển giao chủ đầu tư về xã. Nhiều dự án khó hoàn thành khi hết giai đoạn thực hiện của Chương trình. Việc triển khai thực hiện một số dự án, tiểu dự án chưa mang lại hiệu quả giảm nghèo thực sự…
Tiếp đến là tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh còn cao so với mức bình quân chung cả nước. Kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững, có nguy cơ tái nghèo, phát sinh nghèo, như: Giai đoạn 2021 - 2025 xã Tam Hợp có 15 hộ tái nghèo, xã Châu Lộc có 6 hộ tái nghèo, xã Minh Hợp có 15 hộ tái nghèo;... Đặc biệt sau các cơn bão trong năm 2025 (số 3, 5, 10) nhiều hộ gia đình tại nhiều địa phương nhất là vùng miền núi có nguy cơ tái nghèo, phát sinh nghèo cao. Đời sống của một bộ phận người dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng thường xuyên bị ảnh hưởng của thiên tai còn nhiều khó khăn.
Thêm vào đó đội ngũ cán bộ, công chức quản lý, tổ chức thực hiện Chương trình còn hạn chế về cả số lượng và chất lượng nên công tác tham mưu giúp việc thiếu kịp thời, một số nơi cán bộ chưa nắm chắc các quy định, còn lúng túng, bị động trong triển khai thực hiện Chương trình.
Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình trong giai đoạn 2026 - 2030
Nhằm tiếp tục thực hiện có hiệu quả công tác giảm nghèo bền vững trong thời gian tới cũng cần giải quyết thoả đáng những khó khăn trong bố trí vốn đối ứng, điều chỉnh nguồn kinh phí giữa các dự án, tiểu dự án, cũng như khó khăn về thủ tục, hồ sơ thực hiện Chương trình.
Cùng với đó cần đổi mới mô hình sinh kế theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và áp dụng kỹ thuật sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu gắn với kế hoạch cơ cấu lại ngành nông nghiệp của tỉnh. Các mô hình cần gắn với chuỗi giá trị, giảm rủi ro thị trường và phù hợp với lợi thế địa phương.
Các cấp, các ngành kịp thời cập nhật, chỉ đạo, hướng dẫn triển khai các văn bản chỉ đạo của trung ương về Chương trình trong thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; làm tốt công tác thông tin tuyên truyền tới các cấp, các ngành và Nhân dân; hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho UBND cấp xã khi tiếp nhận, triển khai Chương trình. Quan tâm, bố trí cán bộ có đủ năng lực, trách nhiệm; tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho cán bộ làm tham mưu, triển khai thực hiện Chương trình, nhất là cấp xã để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Ngoài ra, cân đối, ưu tiên bố trí nguồn vốn từ ngân sách địa phương ủy thác sang Ngân hàng Chính sách xã hội nhằm bổ sung nguồn vốn cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác; chỉ đạo các sở, ban, ngành rà soát các chương trình, dự án đang thực hiện, từ đó nghiên cứu tham mưu sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các quy định mới có liên quan theo hướng từ cho không hoặc tài trợ bằng hiện vật chuyển sang cho vay ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh.
Giai đoạn 2026 - 2030 cần tiếp tục phát huy thành quả của giai đoạn 2021-2025, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác giảm nghèo trên cơ sở đổi mới tư duy theo hướng bền vững hơn, bao trùm hơn và thích ứng tốt hơn trước các biến động. Để giảm nghèo bao trùm và bền vững, việc nhận diện rõ khó khăn, đánh giá đúng thực trạng và thực hiện giải pháp khả thi giúp cho sự phát triển bền vững và không để ai bị bỏ lại phía sau./.
