Cuộc sống vùng biển bình dị
Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Hà – Phó Chủ tịch Hiệp hội du lịch Nghệ An, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Song Ngư Sơn, nhận định: Khu vực Bắc Trung Bộ nói chung và Nghệ An nói riêng là một trong những vùng có tiềm năng du lịch đặc biệt của Việt Nam. Nơi đây hội tụ đầy đủ các yếu tố từ tài nguyên thiên nhiên đa dạng, di sản văn hóa đến chiều sâu lịch sử. Mỗi cửa lạch, bến bãi không chỉ là nơi mưu sinh mà còn là một phần của những vỉa tầng văn hóa đặc sắc của cư dân miền biển. Những nét đẹp độc đáo đó hoàn toàn có thể áp dụng mô hình du lịch khám phá đời sống, văn hóa, kết hợp về nguồn, di tích lịch sử…
Quả thật, khi đến với Cửa Hiền – bãi biển nổi tiếng với bãi cát dài trắng mịn và bãi đá Ngư Hải chạy dài theo mép nước, du khách có thể cảm nhận sự độc đáo nằm trong từng mẻ lưới, từng con thuyền, từng mẩu chuyện... Giữa những mỏm đá nhấp nhô, hòn "Bàn cờ tiên" cao lừng lững hiện ra với bề mặt nhẵn nhụi gắn liền với huyền tích những vị tiên ông.
Độc đáo còn ở vị thanh ngọt của bát canh cá vặt nấu cùng quả chay, ở hình ảnh những đứa trẻ hồn nhiên câu cá, nô đùa trên bãi đá, ở cả những quán cafe dọc con đường ven biển lộng gió...
Tại biển Cửa Lò, “chợ chài” với thuyền thúng tạo nên một không gian trải nghiệm sống động: du khách có thể nhặt cá, chọn mực, trò chuyện với ngư dân - những điều không thể có trong bất kỳ khu nghỉ dưỡng nào. Những mẻ ghẹ, mực vừa rời mặt nước được gỡ ngay tại chỗ, tươi rói. Những ngư dân cũng sẽ rộng rãi cho khách thử ngồi vào lòng thuyền để chụp ảnh, nhiệt tình tư vấn những mẹo chọn hải sản ngon…
Cách đó không xa, cảng cá Nghi Thủy lại mang một không khí khác. Từ 3-4 giờ sáng, cảng đã rực rỡ ánh đèn đón những đội tàu xa bờ trở về. Cá thu, cá bạc má, cá trích đầy ắp khoang đổ xuống cảng trong tiếng mặc cả, tiếng xe tải nổ máy chờ đưa hàng lên các xã xa. Đáng chú ý, cảng cá không còn thuần túy là nơi buôn bán, du khách từ các tỉnh phía Bắc tìm về đây rất đông. Họ dậy từ 5 giờ sáng để chứng kiến sự nhộn nhịp và tự tay chọn hải sản làm quà.
Ở biển Hòn Câu (xã Hải Châu), sự độc đáo nằm ở những chiếc bè và những chiếc máy cày kéo bè. Ở làng Kim, du khách có thể cùng chọn hải sản từ thuyền, cùng ngồi bên những chậu than hồng để chế biến, thưởng thức ngay tại bãi biển. Biển Quỳnh vẫn giữ được sự tĩnh lặng với hệ thống hang động thạch nhũ như hang Mắt Rồng, hang Mũi Trâu. Đời sống ngư dân nơi đây gắn liền với những chum mắm cốt truyền thống và thói quen kéo lưới mỗi sáng sớm...
Không cần dàn dựng, chính đời sống tự thân đã là sản phẩm du lịch độc đáo.
“Trải nghiệm nhiều vùng miền, tôi vẫn luôn ấp ủ dự định thực hiện nhiều hơn những clip quảng bá cho quê hương, giới thiệu đời sống độc đáo, mộc mạc của người dân, đặc biệt là cuộc sống bà con miền Tây Nghệ An và các vùng biển” - Trần Nguyễn Vân Quỳnh (SN 2001, quê xã Anh Sơn) - một nhân vật có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội du lịch với nickname Mây Lênh Đênh, chia sẻ.
Tài nguyên cho phát triển du lịch
Có một sự thật thú vị là những gì người dân bản địa xem là bình thường, thậm chí là vất vả, không có gì đáng kể, thì với người từ nơi khác đến, lại trở thành những lát cắt đầy cảm hứng đối với những người yêu cái đẹp.
Mới đây, bức ảnh "Mắt cá" - chụp chân dung ngư dân ở Hội An - giúp một nhiếp ảnh gia không chuyên đoạt giải cao nhất cuộc thi nhiếp ảnh tại London, Anh. Đầu tháng 4/2026, những chùm ảnh về nghề đáy hàng khơi được chụp ở Đông Hải, Trà Vinh cũ của các nhiếp ảnh gia Việt Nam bỗng nhiên viral trên mọi nền tảng mạng xã hội, nổi tiếng trong và ngoài nước.
Trước đó, rất nhiều bức ảnh chủ đề biển đảo, đời sống ngư dân Việt Nam đã đạt giải quốc tế. Khoảnh khắc một người phụ nữ ngồi vá lưới dưới nắng chiều, gương mặt rạng rỡ của ngư dân khi đón mẻ cá đầy hay những cú quăng lưới điệu nghệ... đều là những chất liệu đơn sơ, mộc mạc, không cần dàn dựng nhưng đầy tính nghệ thuật. Và không ít nhiếp ảnh gia, họa sĩ cũng đã “phải lòng” với những bến cá, bãi biển, những mộc mạc hồn nhiên, những can trường, dũng cảm của ngư dân Nghệ An theo cách như thế.
Cùng với đó, một làn sóng mới đang âm thầm thay đổi diện mạo các vùng biển: xu hướng du lịch trải nghiệm. Khách du lịch, đặc biệt là giới trẻ, không còn mặn mà với những khách sạn hạng sang hay những khu vui chơi. Họ tìm về những vùng biển hoang sơ, mộc mạc để được hòa vào đời sống ngư dân. Thậm chí, nhiều KOL trẻ đã nhanh chóng nắm bắt chất liệu đời sống ngư dân, biến những câu chuyện đời thường của bà con làng chài thành những thước phim triệu view trên mạng xã hội.
Những tài khoản như “Anh thợ lặn”, “La cà Rạch Giá”, “Hạ Long thả gió”… đưa lên mạng xã hội cảnh mẹ vá lưới, cha nướng cá, bà con đi bán cá, đánh cá trên biển… một cách thô mộc, không màu mè nhưng thu hút. Ngay tại Cửa Lò, Cửa Hiền, Hải Châu… một số tài khoản mạng xã hội của người trẻ cũng đang tập trung khai thác yếu tố này nhằm quảng bá cho du lịch địa phương. Tiêu biểu là những kênh như “Cửa Lò chill phết”, “Chill Cửa Lò”, “Bùi Văn Nam”…
"Du lịch đang chuyển từ “xem cảnh” sang “sống cùng”, từ tiêu dùng dịch vụ sang trải nghiệm văn hoá. Giới trẻ ngày nay không còn bị hấp dẫn bởi sự xa hoa đóng gói, mà tìm đến những giá trị thật, cảm xúc thật, chạm đúng nhu cầu “chân thực” của du khách" - TS. Phạm Thị Thanh Hà chia sẻ.
Trong nhiều tài liệu về du lịch trong nước và quốc tế những năm gần đây, từ khóa "du lịch nghề cá" đang được nhiều quốc gia quan tâm. Nhiều chuyên gia đã chỉ ra rằng, muốn du lịch biển vận hành 4 mùa, ngư dân không chỉ là “người khai thác hải sản” mà phải trở thành chủ thể trải nghiệm – người kể chuyện – người làm dịch vụ. Du khách có thể tham gia trải nghiệm 1 ngày làm ngư dân với hoạt động đánh cá, vá lưới, chế biến hải sản, sửa thuyền...
"Với tiềm năng đó, ngư dân không chỉ sống bằng con cá, con tôm, mà có thể sống bằng chính câu chuyện văn hóa của cuộc đời mình. Nếu khai thác tốt những yếu tố văn hóa, về nguồn, trải nghiệm… và quảng bá đúng thị trường, đúng thời điểm thì du lịch biển hoàn toàn có thể phát triển bốn mùa" - TS. Phạm Thị Thanh Hà khẳng định.
