Luật Nhà giáo chính thức có hiệu lực: lương nhà giáo được xếp cao nhất thang bậc lương hành chính sự nghiệp
Luật Nhà giáo chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định “Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp” và giao Chính phủ quy định chi tiết về chính sách tiền lương đối với nhà giáo. Đây là căn cứ quan trọng để Chính phủ có những quy định điều chỉnh liên quan đến tiền lương của nhà giáo bảo đảm chủ trương “xếp cao nhất”.
Ngoài ra, theo quy định của Luật, nhà giáo còn được hưởng thêm các khoản phụ cấp đặc thù, trách nhiệm, ưu đãi, trợ cấp vùng khó khăn, trợ cấp giáo dục hòa nhập, thâm niên, lưu động…, góp phần nâng cao thu nhập toàn diện.
Luật Nhà giáo quy định tất cả nhà giáo cả công lập và ngoài công lập được hưởng chế độ trợ cấp theo tính chất công việc, theo vùng; chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng; chế độ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe định kỳ, chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp; được bố trí nhà ở công vụ hoặc chỗ ở tập thể hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà khi công tác ở vùng đặc biệt khó khăn.
Đồng thời, có chính sách thu hút, trọng dụng đối với người có trình độ cao, có tài năng, có năng khiếu đặc biệt, có kỹ năng nghề cao; đến làm việc tại vùng đặc biệt khó khăn; nhà giáo trong một số lĩnh vực trọng yếu, thiết yếu…
Tại Luật Nhà giáo, vị thế quan trọng của nhà giáo trong xã hội gồm cả nhà giáo công lập và ngoài công lập được xác định, bảo đảm tất cả nhà giáo được tôn trọng, bảo vệ và tôn vinh. Đồng thời, phải thực hiện các nghĩa vụ xứng đáng với danh xưng cao quý - “người thầy”.
Luật Nhà giáo quy định những việc tổ chức, cá nhân không được làm đối với nhà giáo, quy định việc xử lý vi phạm đối với hành vi xâm phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo, đặc biệt xử lý nghiêm khắc nếu các hành vi đó diễn ra trong phạm vi cơ sở giáo dục hoặc trong khi nhà giáo thực hiện hoạt động nghề nghiệp để bảo vệ danh dự và uy tín nghề giáo.
Phụ cấp ưu đãi nghề tăng mạnh, thực hiện theo lộ trình
Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách phát triển giáo dục và đào tạo có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 nêu rõ mức phụ cấp ưu đãi nghề tối thiểu với giáo viên và cơ chế tuyển dụng, sử dụng nhà giáo.
Theo đó, phụ cấp ưu đãi nghề được thực hiện theo lộ trình do Chính phủ quy định đối với cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập với mức tối thiểu 70% đối với giáo viên; tối thiểu 30% đối với nhân viên; 100% đối với giáo viên công tác tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học được tự chủ quyết định mức thu nhập tăng thêm cho nhà giáo, viên chức và người lao động từ nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách Nhà nước cấp được để lại theo quy định của pháp luật, phù hợp với quy chế chi tiêu nội bộ và kết quả hoạt động của đơn vị.
Một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027
Cũng theo Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách phát triển giáo dục và đào tạo, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc, thực hiện từ năm học 2026 - 2027.
Đến năm 2030 hoàn thành việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh; ưu tiên khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Nhà nước bảo đảm nguồn lực để miễn học phí và giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học theo lộ trình do Chính phủ quy định, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước, pháp luật có liên quan.
Được biết mới đây, Bộ GD-ĐT đã quyết định lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027.
Bộ GD-ĐT đánh giá, việc quyết định sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về học liệu, giảm gánh nặng chi phí sách giáo khoa cho người dân, tạo sự công bằng giáo dục, hỗ trợ giáo viên - học sinh tiếp cận nội dung học tập nhất quán, liên thông từ lớp 1 đến lớp 12. Đồng thời, đây là cơ sở quan trọng để Nhà nước chủ động chỉnh lý, số hóa sách giáo khoa, phát triển kho học liệu số mở và lộ trình miễn phí sách giáo khoa cho học sinh theo mục tiêu đặt ra.
Bỏ bằng tốt nghiệp THCS
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục có hiệu lực từ 1/1/2026 quy định, văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân gồm bằng tốt nghiệp THPT, bằng trung học nghề, bằng trung cấp, bằng cao đẳng, bằng cử nhân, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ, văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu của một số ngành, lĩnh vực đặc thù. Như vậy, bằng tốt nghiệp THCS được bãi bỏ.
Theo lý giải của Bộ GD-ĐT, điều này nhằm đảm bảo phù hợp với chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, theo Kết luận số 137-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Đồng thời, phù hợp với mục tiêu phổ cập giáo dục; cũng như phù hợp với xu thế quốc tế hiện nay, khi đã có nhiều quốc gia phát triển không cấp bằng tốt nghiệp THCS mà sử dụng xác nhận của Hiệu trưởng về kết quả học tập ở lớp dưới để xét học ở bậc học cao hơn hoặc phân luồng. Bên cạnh đó, theo Bộ GD-ĐT, việc xác nhận hoàn thành chương trình THCS sẽ không ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của người học.
Giám đốc Sở GD-ĐT có thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận giáo viên
Cũng tại Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách phát triển giáo dục và đào tạo có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 quy định: Giám đốc Sở GD-ĐT có thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt và trường trung học nghề công lập (sau đây gọi là cơ sở giáo dục công lập) trên địa bàn tỉnh.
Bên cạnh đó, thực hiện thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý và đối với cơ sở giáo dục công lập liên quan đến phạm vi từ 2 đơn vị hành chính cấp xã trở lên trên địa bàn tỉnh.
Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, miễn nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý.
Cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học được tự chủ xác định vị trí việc làm, tuyển dụng, ký hợp đồng lao động đối với chuyên gia, nhà khoa học có trình độ tiến sĩ là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo quy chế nội bộ của đơn vị; quyết định, tự chịu trách nhiệm trong việc tuyển dụng, xác nhận đối tượng miễn giấy phép lao động cho chuyên gia, nhà khoa học người nước ngoài trong thời hạn không quá 3 năm để thực hiện công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học.
Kết thúc hoạt động của Hội đồng trường tại các cơ sở giáo dục đại học công lập
Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Một trong những nội dung đột phá tại Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) là kiến tạo cho các cơ sở giáo dục đại học đột phá, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, đào tạo tinh hoa, đào tạo chất lượng cao và cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao phục vụ phát triển đất nước, nhân loại.
Thiết lập hệ thống giáo dục đại học thống nhất, quản trị đại học tiên tiến, gia tăng sức mạnh nội sinh; kết thúc hoạt động của Hội đồng trường tại các cơ sở giáo dục đại học công lập, tăng cường vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong cơ sở giáo dục đại học. Đảm bảo tự chủ toàn diện của các trường đại học về không gian học thuật, đội ngũ cán bộ, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, tài chính và hợp tác quốc tế.
Bên cạnh đó, mở hành lang, cơ chế chính sách thu hút đội ngũ cán bộ giảng viên giỏi, chính sách hỗ trợ sinh viên đại học đến sau đại học; Cơ chế chính sách đột phá huy động mọi nguồn lực, khơi dậy tiềm năng, kiến tạo môi trường sáng tạo, sân chơi cạnh tranh bình đẳng cho các bên liên quan tham gia hoạt động giáo dục đại học (công lập, tư thục), cơ sở giáo dục. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đón đầu công nghệ mới.
