Từ “tiếng loa” Cứu quốc
Là cơ quan ngôn luận của Tổng bộ Việt Minh, Cứu quốc là tờ báo có tầm ảnh hưởng rộng lớn nhất thời bấy giờ. Đây là tờ báo đăng tải sớm nhất và đầy đủ các sắc lệnh quan trọng của Chính phủ về tổ chức và thể lệ Tổng tuyển cử.
Để cổ vũ, động viên nhân dân cả nước tích cực thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều bài viết đăng trên báo, trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân. Trong bài Ý nghĩa Tổng tuyển cử đăng trên báo Cứu quốc số 130, ngày 31/12/1945, Người nêu rõ: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác công việc nước nhà. Trong cuộc Tổng tuyển cử, hễ là người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân thì có quyền đi bầu cử… vì lẽ đó cho nên Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng, tức là dân chủ, đoàn kết…”.
Đặc biệt, một ngày trước khi diễn ra cuộc Tổng tuyển cử, Người đã có Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu đăng trên báo Cứu quốc số 134, ngày 5/1/1946, với lời lẽ giản dị và dễ hiểu. Lời kêu gọi chỉ vỏn vẹn 375 từ nhưng trong đó Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có 11 lần nhắc tới “ngày mai”, đầy hy vọng, tin yêu: “Ngày mai 6/1/1946, ngày mai là một ngày sẽ đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ. Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền làm chủ của mình… Ngày mai, quốc dân ta sẽ tỏ cho thế giới biết rằng dân Việt Nam ta đã: kiên quyết đoàn kết chặt chẽ, kiên quyết chống bọn thực dân, kiên quyết tranh quyền độc lập… Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do”.
Theo nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, PGS. TS. Nguyễn Trọng Phúc, Lời kêu gọi của Bác giản dị, dễ hiểu, dễ thấm, tuy ngắn gọn nhưng nêu lên được mấy ý rất quan trọng. Thứ nhất, bầu cử là để thực thi chế độ dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Thứ hai, bầu cử là chính thể cộng hòa dân chủ, một nhà nước dân chủ thì mọi người dân đều có quyền ứng cử và tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội của nước Việt Nam mới và những người được bầu phải mang hết tinh thần, trách nhiệm của mình để xây dựng Nhà nước, xây dựng Quốc hội. Thứ ba, cuộc Tổng tuyển cử ấy bắt đầu một định hướng rất quan trọng về nội dung và phương thức để xây dựng nhà nước pháp quyền của Việt Nam.
Dấu ấn đặc biệt của báo Quốc hội
Bên cạnh Cứu quốc, đáng chú ý còn có tờ Quốc hội, nhật báo đầu tiên và duy nhất lập ra chỉ để phục vụ cuộc Tổng tuyển cử và tự giải thể sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Báo ra mắt ngày 17/12/1945, chủ nhiệm là nhà báo Trần Hữu Tri, trụ sở tại 71 phố Hàng Trống, với mong muốn "đem lại một phương tiện tuyên truyền mới hơn nữa”.
Báo Quốc hội giữ vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, cổ vũ quần chúng đi bầu cử; đồng thời đấu tranh, phê phán sự xuyên tạc của các lực lượng chính trị đối lập. Đây cũng là một kênh để các ứng cử viên thể hiện quan điểm và lời hứa khi được bầu là đại biểu Quốc hội. Báo có nhiều bài phỏng vấn, giới thiệu các ứng cử viên để cử tri nắm bắt được. Báo cũng đăng danh sách những người ứng cử ở các tỉnh, thành phố để cử tri biết và tìm hiểu về các đại biểu ứng cử ở địa phương của mình để lựa chọn đúng người để bầu vào Quốc hội.
Ban đầu, cuộc Tổng tuyển cử dự kiến được tổ chức ngày 23/12/1945, nhưng sau đó được lùi lại 2 tuần, ấn định là 6/1/1946. Báo Quốc hội kêu gọi: muốn giữ vững độc lập phải đi bầu cử; mỗi lá phiếu của chúng ta là một viên đạn để diệt quân thù; thận trọng trong lá phiếu của mình để bỏ cho người tài đức…
Ngày 6/1/1946, báo Quốc hội ra số đặc biệt, trân trọng đăng trên trang nhất ảnh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với bút tích của Người: “Khuyên đồng bào nam nữ 18 tuổi trở lên hôm nay tất cả đều đi bỏ phiếu để bầu những người đại biểu xứng đáng vào Quốc hội đầu tiên của nước ta”.
Đây cũng là số báo cuối cùng (báo tồn tại 21 ngày với 15 số báo) với lời chia tay độc giả: “Báo Quốc hội chỉ ra trong thời kỳ Tổng tuyển cử. Ngày hôm nay đã là ngày toàn quốc đi bỏ phiếu. Nhiệm vụ của tờ báo tới đây là trọn… Báo Quốc hội nói mấy lời cuối nhưng tin chắc rằng lòng thiết tha yêu nước biểu hiện trong công việc tuyên truyền Tổng tuyển cử bấy nay, đã hòa chung với lòng thiết tha yêu nước của toàn dân, suốt từ Cà Mau đến ải Nam Quan”.
Bên cạnh Cứu quốc và Quốc hội, nhiều tờ báo không chỉ đưa tin mà còn giữ vai trò định hướng tư tưởng và lý luận sắc bén, giáo dục và cổ động quần chúng tham gia bầu cử. Trong số đặc biệt ra ngày 6/1/1946, báo Sự thật phát lời kêu gọi nhân dân “Tất cả hãy đến thùng phiếu”. Bài báo gửi gắm thông điệp: “Ngày hôm nay, 6 tháng Giêng năm 1946, là ngày đại hội của toàn thể nhân dân ta mà cũng là ngày đấu tranh hiếm có trong lịch sử đất nước… Chúng ta muốn dựng một nước Việt Nam Cộng hòa Dân chủ thì hôm nay đi bỏ phiếu là đặt một viên gạch xây đắp nền cộng hòa dân chủ”.
.jpg)
