Chủ động từ sớm, từ xa – Nâng tầm chất lượng quyết sách
Nhìn lại chặng đường 5 năm với 35 kỳ họp HĐND, dấu ấn đậm nét nhất trong hoạt động của Ban chính là việc xác lập tư duy nghị trường hiện đại: Chủ động từ sớm, từ xa. Thay vì thụ động chờ hồ sơ trình sang, Ban đã tham gia ngay từ khâu khởi thảo, đóng vai trò là cơ quan "hiến kế" để hoàn thiện dự thảo cùng UBND tỉnh và các sở ngành.
Minh chứng rõ nét cho sự lao động nghiêm túc này là 75 nghị quyết được ban hành (gồm 49 nghị quyết quy phạm pháp luật và 26 nghị quyết cá biệt) thông qua việc thẩm tra kỹ lưỡng 69 hồ sơ dự thảo thuộc lĩnh vực, được phân công. Trong đó có nhiều nghị quyết cơ chế chính sách nổi trội
Đặc biệt, Ban đã rất kịp thời trong thẩm tra 17 nội dung phát sinh giữa hai kỳ họp, giải quyết kịp thời các vấn đề cấp bách như tài sản công, định mức máy móc cho các đơn vị trọng điểm (Bệnh viện Ung bướu, Bệnh viện Phổi...), đảm bảo không để khoảng trống chính sách làm chậm nhịp phát triển.
Điểm sáng tạo "phá rào" lối mòn hành chính trong nhiệm kỳ 2021-2026 là sự phối hợp với các sở ngành – cơ quan chuyên môn của UBND tỉnh. Năm 2024, Ban cùng Sở Du lịch tổ chức Hội nghị chuyên đề đánh giá chính sách du lịch để tham mưu chính sách mới cho giai đoạn 2026-2030. Đây là minh chứng cho thấy HĐND không đứng ngoài cuộc để chấm điểm, “quan sát” mà đứng cùng ngành chuyên môn để tìm lời giải cho bài toán tăng trưởng.
Giám sát "trúng" và "đúng": Khơi thông nguồn lực an sinh
Nếu thẩm tra là "gác cổng" thì giám sát là "thước đo" uy tín. Với phương châm "Đi tận nơi, nhìn tận mắt, nghe tiếng nói từ cơ sở", Ban đã thực hiện 05 cuộc giám sát chuyên đề và 17 cuộc khảo sát, tập trung vào những vấn đề "nóng", gai góc nhất của đời sống xã hội. Trong đó, đảm nhận tham mưu 3 nội dung giám sát chuyên đề của HĐND tỉnh (Về đào tạo nghề và nguồn nhân lực; về sắp xếp mạng lưới trường lớp và giám sát về thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững) là những vấn đề lớn, liên quan đến trực tiếp đời sống xã hội.
Sự nhạy bén và sâu sát của Ban thể hiện qua việc nhận diện và phân tích thấu đáo các vấn đề bức xúc như: sự thiếu hụt thuốc và vật tư y tế hậu Covid-19, bạo lực học đường, sự thiếu chấp hành pháp luật của các trung tâm ngoại ngữ không phép hay vấn đề vướng mắc trong liên doanh liên kết tại các bệnh viện tuyến tỉnh. Nhờ sự phân tích dựa trên cơ sở khoa học và thực chứng, cũng như những đóng góp trong giám sát của Ban, hơn 90% kiến nghị sau giám sát đã được giải quyết, hiệu quả.
Từ hoạt động giám sát thực chất, những chính sách mang "hơi thở" cuộc sống, vai trò của Ban đã góp phần kiến tạo trên 4 trụ cột chính:
- Về Giáo dục: Đã tháo gỡ khó khăn về nhân lực qua Nghị quyết hỗ trợ giáo viên mầm non hợp đồng; đảm bảo công bằng giáo dục qua chính sách miễn giảm học phí vùng khó và đặc biệt là chính sách hỗ trợ bể bơi, dạy bơi phòng chống đuối nước cho trẻ em. Đến các chính sách hỗ trợ đặc thù cho Trường chuyên Phan Bội Châu, thúc đẩy việc công trình xây dựng trường THPT chuyên Phan Bội Châu tiếp tục được cấp vốn cho giai đoạn tiếp theo.
- Về Y tế: Kịp thời ban hành giá dịch vụ khám chữa bệnh; phê duyệt đầu tư Bệnh viện Ung bướu (giai đoạn 2) và xử lý nước thải y tế bằng vốn ODA.
- Về Văn hóa: Trực tiếp "tiếp lửa" cho di sản thông qua chế độ đãi ngộ nghệ nhân, CLB Dân ca Ví, Giặm và chế độ cho thể thao thành tích cao; UBND tỉnh đã xây dựng danh mục về phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh
- Về An sinh xã hội: Tạo lập "lưới an sinh" vững chãi với các nghị quyết hỗ trợ mức đóng BHXH, BHYT tự nguyện có tầm nhìn dài hạn đến năm 2030.
Đánh giá, ghi nhận về tinh thần này, đồng chí Nguyễn Như Khôi - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh nhận định: "Ban VH-XH nhiệm kỳ này đã rất chủ động, tích cực trong tiếp cận, nghiên cứu và tham mưu, quyết định các nội dung thuộc thẩm quyền; thể hiện bản lĩnh của một cơ quan dân cử qua việc lựa chọn những vấn đề 'nóng', bức xúc để khảo sát thực tế trước khi đưa vào nghị sự. Sự phản biện sắc sảo, dựa trên cơ sở khoa học và thực chứng của Ban đã giúp các quyết sách của HĐND tỉnh không chỉ đúng pháp luật mà còn thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy an sinh xã hội phát triển tương xứng với yêu cầu đặt ra của tỉnh nhà."
Những "nhịp cầu" nghĩa tình
Không chỉ tích cực, tâm huyết trên nghị trường, trong nhiệm kỳ vừa qua thành viên ban, những người HĐND tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động nghĩa tình thiết thực.
Hưởng ứng thư kêu gọi của Thường trực Tỉnh ủy, hàng năm Ban VH-XH tỉnh đã tích cực vận động, kết nối các nguồn lực xã hội hóa để có các đợt đi trao quà tết cho các hộ nghèo, đặc biệt khó khăn, đặc biệt năm 2025, qua sự kết nối với các đơn vị, các thành viên Ban (Đài truyền hình tỉnh, huyện Thanh Chương, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, Công ty Văn Minh, ...) đã hỗ trợ xây dựng 02 căn nhà đại đoàn kết cho hộ nghèo tại xã Lượng Minh và Tam Hợp (huyện Tương Dương). Những chiếc xe đạp, chăn sáo ấm, tủ sách, hay những phần quà Tết trao tặng học sinh, các hộ gia đình nghèo vùng biên giới dù chưa nhiều nhưng đó còn là sự sẻ chia sâu sắc của những người đại biểu dân cử đến với đời sống Nhân dân.
Lời kết
Khép lại nhiệm kỳ 2021-2026, Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND tỉnh Nghệ An đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình. Đúng như chia sẻ của đồng chí Chu Đức Thái - Trưởng ban:
“ Ban xác định trọng trách không chỉ là cơ quan thẩm tra, giám sát thuần túy, mà là 'nhịp cầu' đưa chính sách vào thực tiễn, lấy sự hài lòng của cử tri làm thước đo hiệu quả. Chúng tôi đang nỗ lực đổi mới theo hướng: Chủ động từ sớm, từ xa; giám sát đến cùng vấn đề. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và tư duy phản biện khoa học chính là chìa khóa để Ban tháo gỡ những 'điểm nghẽn' về an sinh, đảm bảo mỗi quyết sách ban hành đều thực sự vì sự phát triển bền vững và nhân văn của tỉnh nhà."
Sự bền vững trong an sinh chính là nền tảng cho sự phát triển. Những dấu ấn về tư duy khoa học, bản lĩnh trong giám sát và tấm lòng vì dân của Ban VH- XH, HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2021-2026 sẽ tiếp tục đưa những chính sách nhân văn đi vào cuộc sống, vì một Nghệ An phát triển và hạnh phúc.
NHỮNG CON SỐ CỦA NHIỆM KỲ 2021 - 2026
* 75 nghị quyết lĩnh vực VH-XH được ban hành.
* 69 hồ sơ dự thảo được thẩm tra với tinh thần phản biện khoa học.
* 35 kỳ họp HĐND, Ban tham gia với vai trò nòng cốt.
* 05 cuộc giám sát, 17 khảo sát thực tế (trong đó có 3 chuyên đề của HĐND).
* >90% kiến nghị sau giám sát được giải quyết dứt điểm.
* Lần đầu tiên phối hợp tổ chức hội nghị chuyên đề với cơ quan chuyên môn (Sở Du lịch) để kiến tạo chính sách.
* Tích cực gắn kết hỗ trợ an sinh vùng ĐBKK
(Nguồn tổng hợp: Báo cáo hoạt động Ban VH-XH HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2021 - 2026)
